Kinh tế Nga đối mặt áp lực: Người dân quay lại tiền mặt giữa bối cảnh chiến sự

Trong bối cảnh xung đột kéo dài hơn bốn năm với Ukraine, nền kinh tế Nga đang phải đối mặt với những thách thức đáng kể, buộc người dân và doanh nghiệp phải thay đổi thói quen thanh toán. Việc các dịch vụ internet di động thường xuyên bị gián đoạn và áp lực tài chính ngày càng tăng đã khiến tiền mặt trở thành lựa chọn ưu tiên, gây thêm căng thẳng cho ngân sách quốc gia.

Tiền mặt trở thành 'phao cứu sinh' giữa gián đoạn mạng

Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương Nga, được BBC phân tích, kể từ đầu năm nay, tổng cộng 1.56 nghìn tỷ rúp (tương đương khoảng 14.8 tỷ bảng Anh hay 20 tỷ đô la Mỹ) tiền mặt đã được đưa vào lưu thông. Đây là mức tăng lớn nhất trong cùng kỳ hàng năm, ngoại trừ giai đoạn đại dịch COVID-19. Sự gia tăng đột biến này diễn ra trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine liên tục diễn ra, khiến chính quyền Kremlin phải cắt internet di động trên nhiều khu vực rộng lớn của đất nước. Mục đích được chính phủ Nga đưa ra là nhằm đối phó với các cuộc tấn công này, nhưng hệ quả là nhiều người dân không thể thanh toán bằng thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ.

Cảm giác an toàn và những lần tăng đột biến trước đây

Đối với nhiều người dân Nga, việc giữ tiền mặt mang lại một cảm giác an toàn và kiểm soát trong thời kỳ bất ổn. Một người phụ nữ ở Moscow, chia sẻ với BBC với điều kiện ẩn danh, cho biết: 'Có tiền mặt trong tay giúp tôi cảm thấy an tâm hơn. Nếu có trường hợp khẩn cấp nào xảy ra trong thành phố, tôi biết mình vẫn có thể mua được những nhu yếu phẩm cơ bản, ngay cả khi mạng di động bị sập.' Đây không phải là lần đầu tiên tiền mặt gia tăng đột biến trong thời chiến. Trước đó, lượng tiền mặt lưu thông cũng đã tăng vọt sau khi Tổng thống Vladimir Putin công bố lệnh động viên một phần vào tháng 9 năm 2022 và trong cuộc binh biến ngắn ngủi của nhóm lính đánh thuê Wagner vào tháng 6 năm 2023, cho thấy xu hướng người dân tìm kiếm một 'vùng đệm' tài chính trước những bất trắc.

Thách thức kép cho ngân sách quốc gia

Xu hướng quay trở lại tiền mặt đang tạo ra một thách thức kép cho chính phủ Nga. Một mặt, việc giao dịch tiền mặt gia tăng khiến việc thu thuế trở nên khó khăn hơn. Mặt khác, nhà nước đang phải đối mặt với thâm hụt ngân sách ngày càng lớn và cần huy động mọi nguồn lực tài chính để tài trợ cho cuộc chiến ở Ukraine. Mặc dù ngành dầu khí của Nga, vốn chiếm khoảng một phần tư tổng doanh thu nhà nước, đã hưởng lợi từ việc giá dầu tăng gần đây sau cuộc xung đột ở Iran, nhưng bức tranh kinh tế tổng thể của đất nước lại đang chậm lại.

Nền kinh tế chậm lại và áp lực thuế

Vào tháng 5 vừa qua, Bộ Kinh tế Nga đã hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 xuống chỉ còn 0.4%, đặt đất nước vào quỹ đạo tăng trưởng kinh tế yếu nhất kể từ năm 2022. Để tăng doanh thu, Điện Kremlin đã quyết định tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 20% lên 22% vào tháng 1 và hạ ngưỡng chịu thuế VAT đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những biện pháp này, dù nhằm mục đích bổ sung ngân sách, lại đẩy nhiều doanh nghiệp vốn đã chật vật vào tình thế khó khăn hơn.